کابل اعلام حریق؛ معرفی، انواع، ساختار و کاربردها
مقدمه
سیستمهای اعلام حریق از اجزای مختلفی تشکیل شدهاند که هر یک نقش مهمی در عملکرد صحیح و سریع این سیستم دارند. یکی از بخشهای اساسی این سامانهها، سیم اعلام حریق است.
انتخاب کابل مناسب نهتنها بر کارایی سیستم اثر مستقیم دارد، بلکه در شرایط بحرانی مانند وقوع آتشسوزی، میتواند تفاوت بین عملکرد صحیح یا ازکارافتادن سیستم هشداردهنده را رقم بزند.
در این مقاله از وبسایت 061کالا قصد داریم بهصورت کامل و فنی، سیم اعلام حریق را بررسی کنیم، انواع آن را معرفی نماییم، ویژگیها و استانداردهای لازم را توضیح دهیم و در نهایت دربارهی نکات مهم انتخاب و نصب کابل مناسب در سیستمهای اعلام حریق صحبت کنیم.
سیم و کابل اعلام حریق چیست؟
کابل اعلام حریق نوعی کابل تخصصی است که برای انتقال سیگنال بین اجزای سیستم اعلام حریق مانند دتکتورها، شستیها، آژیرها و کنترل پنل مرکزی بهکار میرود.
این کابلها برخلاف کابلهای معمولی برق یا مخابرات، باید در برابر حرارت، شعله، دود و گازهای خورنده مقاوم باشند تا در صورت بروز حریق، عملکرد سیستم هشداردهنده مختل نشود.
به زبان سادهتر، حتی اگر آتشسوزی در محل رخ دهد، کابل اعلام حریق باید بتواند برای مدت مشخصی سیگنال هشدار را بدون قطعشدن منتقل کند تا سیستم مرکزی فعال شده و هشدار لازم صادر شود.
تفاوت کابل اعلام حریق با کابل معمولی
در ظاهر، کابل اعلام حریق ممکن است شباهت زیادی به کابلهای برق یا ارتباطی داشته باشد، اما تفاوتهای فنی مهمی میان آنها وجود دارد:
1. مقاومت در برابر حرارت و شعله:
روکش و عایق کابلهای اعلام حریق از مواد مقاوم در برابر آتش ساخته میشود، درحالیکه کابلهای معمولی در برابر حرارت سریعاً ذوب یا مشتعل میشوند.
2. عدم انتشار دود سمی:
در هنگام سوختن، کابل اعلام حریق نباید گازهای سمی و خورنده منتشر کند، زیرا این گازها میتوانند به تجهیزات الکترونیکی آسیب بزنند یا مانع دید نیروهای امدادی شوند.
3. پایداری سیگنال در شرایط بحرانی:
هادیهای درون کابل اعلام حریق بهگونهای طراحی میشوند که حتی در دمای بالا، رسانایی خود را حفظ کنند و سیگنالهای هشدار بدون افت کیفیت منتقل شوند.
4. دارای روکش مخصوص و استاندارد:
روکش این کابلها معمولاً از مواد خاصی مانند PVC ضد حریق یا مواد بدون هالوژن (LSZH) ساخته میشود.
ساختار کابل اعلام حریق
ساختار کابل اعلام حریق معمولاً از چند لایه تشکیل شده که هر یک وظیفهای مشخص دارند. این ساختار شامل موارد زیر است:
1. هادی (Conductor):
معمولاً از جنس مس قلعاندود یا مس خالص با خلوص بالا ساخته میشود تا رسانایی مطلوب و مقاومت کم داشته باشد.
2. عایق داخلی:
روی هر رشته مسی با مواد مقاوم در برابر حرارت مانند سیلیکون یا PVC مخصوص عایقکاری میشود.
3. شیلد (در برخی مدلها):
برخی کابلها دارای لایه شیلد آلومینیومی یا مسی هستند تا نویزهای الکترومغناطیسی را کاهش دهند.
4. روکش بیرونی:
لایه بیرونی معمولاً از مواد مقاوم در برابر حرارت، بدون دود و بدون هالوژن (LSZH) ساخته میشود تا در زمان آتشسوزی دود سمی تولید نکند.
5. رنگ کابل:
طبق استاندارد جهانی، رنگ کابلهای اعلام حریق معمولاً قرمز است تا بهراحتی از سایر کابلها قابل تشخیص باشند.
انواع کابل اعلام حریق
کابلهای اعلام حریق بسته به نوع کاربرد، ساختار، جنس روکش و استاندارد تولید، در انواع مختلفی تولید میشوند. مهمترین انواع آنها عبارتند از:
1. کابل اعلام حریق بدون شیلد (Unshielded Fire Alarm Cable)
این نوع کابل سادهترین مدل است و از دو یا چند رشته مسی عایقشده تشکیل شده که درون یک روکش ضد حریق قرار دارند.
– برای سیستمهای اعلام حریق معمولی یا مکانهای کمنویز مناسب است.
– هزینهی کمتری نسبت به مدل شیلددار دارد.
– در مسیرهایی استفاده میشود که احتمال تداخل الکترومغناطیسی پایین است.
2. کابل اعلام حریق شیلددار (Shielded Fire Alarm Cable)
در این نوع کابل، روی رشتههای مسی یک لایه شیلد (معمولاً از فویل آلومینیومی یا بافت مسی) قرار گرفته است.
– از سیگنالهای اعلام حریق در برابر نویزهای خارجی محافظت میکند.
– برای ساختمانهای بزرگ، کارگاههای صنعتی یا مکانهایی با تجهیزات الکتریکی سنگین مناسبتر است.
3. کابل اعلام حریق مقاوم در برابر حریق (Fire Resistant Cable)
این نوع کابل برای شرایط بحرانی طراحی شده و میتواند برای مدت مشخصی (مثلاً ۹۰ دقیقه یا ۱۲۰ دقیقه) در برابر شعله مستقیم آتش مقاومت کند و همچنان سیگنال را منتقل نماید.
– معمولاً دارای عایق و روکش چندلایه است.
– برای مکانهای حساس مثل بیمارستانها، ایستگاههای مترو و برجها کاربرد دارد.
4. کابل اعلام حریق بدون هالوژن (LSZH – Low Smoke Zero Halogen)
این کابلها در هنگام سوختن، دود و گاز سمی تولید نمیکنند.
– از مواد خاصی ساخته میشوند که در برابر شعله مقاومند اما هالوژن ندارند.
– گزینهای ایدهآل برای محیطهای بسته و پرجمعیت مانند مراکز تجاری و اداری هستند.
استانداردهای کابل اعلام حریق
کابلهای اعلام حریق باید مطابق با استانداردهای بینالمللی تولید شوند تا از عملکرد صحیح آنها در شرایط واقعی اطمینان حاصل شود. برخی از مهمترین استانداردها عبارتاند از:
– استاندارد BS 7629-1 (انگلستان): برای کابلهای مقاوم در برابر آتش با عایق حرارتی و دود کم.
– استاندارد BS 6387: مقاومت کابل در برابر آتش، شوک مکانیکی و آب را بررسی میکند.
– استاندارد IEC 60331: دوام عملکرد الکتریکی کابل در زمان آتشسوزی را تعیین میکند.
– استاندارد ISIRI 607: استاندارد ملی ایران برای کابلهای مقاوم در برابر حرارت و آتش.
مشخصات فنی کابل اعلام حریق
کابلهای اعلام حریق در سایزها و ساختارهای مختلفی تولید میشوند. رایجترین آنها عبارتاند از:
– 2×1.5 میلیمتر مربع: پرکاربردترین نوع برای مسیر دتکتور و شستی.
– 2×2.5 میلیمتر مربع: برای مسیرهایی با طول زیاد یا جریان بالاتر.
– 4×1.5 میلیمتر مربع: برای مدارهایی که چند مسیر باید در یک کابل اجرا شوند.
تمامی این کابلها باید دارای روکش PVC ضد حریق یا LSZH باشند و رنگ قرمز آنها طبق استاندارد رعایت گردد.
کاربردهای سیم و کابل اعلام حریق
کابلهای اعلام حریق در بخشهای مختلف سیستم هشدار حریق مورد استفاده قرار میگیرند، از جمله:
1. اتصال دتکتورها به پنل مرکزی:
سیگنال شناسایی حریق از طریق این کابلها به مرکز کنترل منتقل میشود.
2. اتصال شستیهای اعلام حریق:
کابلهای مقاوم وظیفه انتقال سیگنال فشردن دکمه اعلام حریق را دارند.
3. اتصال آژیرها و فلاشرها:
سیگنال فعالسازی آژیرها نیز از طریق کابل اعلام حریق منتقل میشود.
4. سیستمهای اعلام حریق آدرسپذیر:
در این سیستمها، کابلها باید علاوه بر مقاومت حرارتی، کیفیت انتقال دادهی بسیار بالایی داشته باشند.
5. مراکز حساس:
مانند بیمارستانها، فرودگاهها، مراکز داده و پالایشگاهها که قطع ارتباط حتی برای چند ثانیه خطرناک است.
نکات مهم در انتخاب کابل اعلام حریق
برای انتخاب کابل مناسب باید عوامل مختلفی در نظر گرفته شود:
1. نوع سیستم (متعارف یا آدرسپذیر):
در سیستمهای آدرسپذیر، کیفیت سیگنال و مقاومت اهمی کابل اهمیت بیشتری دارد.
2. طول مسیر سیمکشی:
هرچه طول مسیر بیشتر باشد، سطح مقطع هادی باید بزرگتر انتخاب شود تا افت ولتاژ رخ ندهد.
3. محیط نصب:
در محیطهای صنعتی یا دارای نویز، استفاده از کابل شیلددار توصیه میشود.
4. نوع روکش:
اگر محیط بسته و پرجمعیت است، حتماً از کابلهای LSZH استفاده شود.
5. استاندارد و تأییدیه:
همیشه کابلهایی را انتخاب کنید که دارای استانداردهای بینالمللی و گواهی مقاومت در برابر آتش باشند.
نکات نصب کابل اعلام حریق
– کابلهای اعلام حریق باید در مسیر جداگانهای از کابلهای برق عبور داده شوند تا نویز الکتریکی ایجاد نشود.
– در مسیرهای عمودی، از بستهای مقاوم در برابر حرارت استفاده شود.
– از خم شدن شدید یا له شدن کابل در هنگام نصب خودداری گردد.
– در محل عبور از دیوار، از لوله نسوز یا داکت مقاوم در برابر حرارت استفاده شود.
– در انتهای مسیر، تست مقاومت و رسانایی کابل انجام شود تا از سلامت آن اطمینان حاصل گردد.
اهمیت استفاده از کابل استاندارد در سیستم اعلام حریق
استفاده از کابل غیر استاندارد یا معمولی در سیستم اعلام حریق یکی از اشتباهات رایج است. در هنگام آتشسوزی، کابلهای معمولی بهسرعت ذوب میشوند و مسیر سیگنال قطع میشود؛ در نتیجه، سیستم مرکزی هشدار فعال نمیشود و خسارات جبرانناپذیری بهبار میآید.
به همین دلیل، استفاده از کابلهای مخصوص اعلام حریق با استانداردهای معتبر، نهتنها الزامی است بلکه بخشی حیاتی از طراحی ایمن یک ساختمان محسوب میشود.
جمعبندی
کابلهای اعلام حریق از حیاتیترین اجزای سیستمهای ایمنی ساختمان هستند. این کابلها وظیفه دارند ارتباط میان اجزای مختلف سیستم اعلام حریق را در شرایط بحرانی حفظ کنند.
ویژگیهای اصلی سیم اعلام حریق عبارتاند از:
– مقاومت بالا در برابر حرارت و شعله،
– عدم تولید دود و گاز سمی،
– دوام در شرایط بحرانی،
– حفظ سیگنال در دماهای بالا،
– رنگ قرمز برای تشخیص سریع.
با انتخاب کابل مناسب، اجرای اصولی و رعایت استانداردهای نصب، میتوان اطمینان حاصل کرد که سیستم اعلام حریق در زمان بروز خطر، بهدرستی عمل خواهد کرد.
برای مشاهده و خرید انواع سیم اعلام حریق و آشنایی با مشخصات فنی مدلهای مختلف، میتوانید به وبسایت تخصصی 061کالا مراجعه کنید و از مشاوره کارشناسان فنی این مجموعه بهرهمند شوید.
